Trong kỹ thuật truyền động hiện đại, việc hiểu rõ hộp số at và cvt khác nhau như thế nào là kiến thức nền tảng không thể thiếu đối với các học viên ngành công nghệ ô tô. Sự khác biệt giữa hộp số tự động có cấp (AT) và hộp số biến thiên vô cấp (CVT) ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác lái, khả năng tiết kiệm nhiên liệu và quy trình bảo dưỡng xe.
Tổng quan về hộp số tự động AT và CVT
1.1. Hộp số AT (Automatic Transmission)
Hộp số AT là hộp số tự động có cấp số, thường dùng bộ bánh răng hành tinh kết hợp với biến mô thủy lực. Hộp số sẽ tự động chuyển số theo tốc độ xe và tải động cơ.
Hình 1: Hộp số tự động
Đặc điểm chính:
- Có các cấp số rõ ràng (1, 2, 3, 4, 5, 6…)
- Chuyển số theo từng bước
- Kết cấu cơ khí phức tạp, độ bền cao
1.2. Hộp số CVT (Continuously Variable Transmission)
Hộp số CVT là hộp số tự động vô cấp, không có số cố định. CVT sử dụng hai puly hình nón và dây đai (hoặc xích thép) để thay đổi tỷ số truyền một cách liên tục.
Hình 2: Hộp số cvt
- Không có cấp số cụ thể
- Tỷ số truyền thay đổi liên tục
- Ưu tiên tiết kiệm nhiên liệu và vận hành êm ái
So Sánh Hộp số AT và CVT khác nhau như thế nào?
Ưu điểm hộp số AT
– AT quen thuộc bởi xuất hiện đã lâu, độ tin cậy vì thế cũng cao. Cũng vì quen thuộc nên thợ cơ khí dễ bắt bệnh và sửa chữa.
– AT có sức kéo bền bỉ, có thể chịu được tải trọng tới cả tấn.
– Với công nghệ hiện đại ngày nay, các khớp bánh răng hoạt động trong hộp số sẽ trơn tru và hoạt động nhanh hơn, giúp khả năng chuyển số nhanh chóng.
Nhược điểm của AT
– Tiêu thụ nhiên liệu nhiều hơn: vì cố định một số tỷ số truyền nên AT sẽ không tối ưu như CVT, bởi vậy khả năng tiết kiệm nhiên liệu sẽ không bằng.
– Bảo dưỡng tốn kém hơn: dầu hộp số cần thay định kỳ, AT cũng có nhiều chi tiết cần bảo dưỡng.
Hình 3 So sánh hộp số AT và CVT
Ưu điểm của hộp số CVT
– Hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu: Hộp số CVT giúp xe tiết kiệm nhiên liệu đáng kể khi tối ưu tỷ số truyền.
– Lượng khí thải thấp hơn: nhờ tiết kiệm nhiên liệu, lượng khí thải vì vậy cũng thấp hơn.
– Hoạt động như hộp số tự động: Sẽ không có điểm khác biệt khi lái xe trang bị CVT hay hộp số tự động, chỉ cần lên xe, cài số và đi.
– Không sang số: Hộp số tự động khi chuyển số sẽ thay đổi vòng tua, trong khi hộp số CVT ít ảnh hưởng đến vòng tua giúp khả năng tăng tốc mượt mà hơn.
Nhược điểm của hộp số CVT
– Độ tin cậy chưa được chứng minh: CVT dù sao cũng vẫn khá mới mẻ so với AT, bởi vậy vẫn cần nhiều thời gian để chứng minh chất lượng, độ bền bỉ.
– Không được trang bị trên tất cả xe hơi: xe tải, bán tải và một số xe to không thể trang bị hộp số CVT, tương tự như xe thể thao, xe cơ bắp và nhiều dòng xe sedan, xe sang cỡ lớn. Lý do CVT được thiết kế chủ yếu cho các loại xe sử dụng động cơ có dung tích nhỏ với ít mã lực và mô-men xoắn.
– Dây đai nhanh mòn: Dây đai bên trong hộp số CVT chịu rất nhiều lực và có thể nhanh mòn. Điều này khiến dây cuối cùng bị đứt, làm hỏng bộ phận truyền động, dẫn đến phải thay thế tất cả bộ truyền động.
– Chi phí sửa chữa đắt hơn: Việc sửa chữa CVT mất nhiều thời gian hơn so với hộp số tự động, bởi ít thợ sửa chữa có tay nghề trong sửa chữa hộp số CVT, ngoài ra độ phức tạp lớn hơn khiến thời gian sửa chữa tăng lên và chi phí sẽ đắt hơn.
Nên chọn hộp số AT hay CVT?
Việc lựa chọn hộp số AT hay CVT phụ thuộc vào mục đích sử dụng xe. Hộp số AT phù hợp với những xe thường xuyên chở nặng, đi đường đèo dốc, cần độ bền cao và cảm giác lái chắc chắn, đặc biệt là các xe sử dụng động cơ dung tích lớn. Trong khi đó, hộp số CVT thích hợp cho xe chủ yếu di chuyển trong thành phố, ưu tiên khả năng tiết kiệm nhiên liệu và mang lại cảm giác vận hành êm ái, nhẹ nhàng.
Hình 4: Cần số của các loại hộp số
Dấu hiệu nhận biết xe đang dùng hộp số AT hay CVT
có thể dựa vào một số đặc điểm sau: về cảm giác lái, xe dùng hộp số AT có thể cảm nhận rõ quá trình sang số, còn xe dùng hộp số CVT hầu như không cảm nhận được sự chuyển số. Ngoài ra, có thể kiểm tra thông số hộp số trong catalogue hoặc sổ tay kỹ thuật của xe. Quan sát cần số cũng giúp nhận biết, vì xe sử dụng hộp số CVT thường có thêm chế độ “B” hoặc “L” giả lập.
Kết luận
Hiểu được hộp số at và cvt khác nhau như thế nào sẽ giúp bạn tự tin hơn trong việc vận hành cũng như bảo trì xe hiệu quả. Đừng quên theo dõi EAC để cập nhật thêm nhiều kiến thức kỹ thuật ô tô bổ ích mỗi ngày!
VỀ TRUNG TÂM ĐÀO TẠO EAC
Nếu bạn đang tìm kiếm một địa chỉ uy tín để học nghề hoặc nâng cao tay nghề về kỹ thuật sửa chữa ô tô, Trung tâm dạy nghề EAC là sự lựa chọn hàng đầu. Chúng tôi cung cấp các khóa học thực tế, chuyên sâu về hệ thống điện, máy gầm và các hệ thống làm mát hiện đại trên xe du lịch, xe hybrid.
Tham khảo ngay các khóa học tại EAC:
