Chế hòa khí, hay còn gọi là bộ chế hòa khí, là một bộ phận quan trọng trong động cơ đốt trong, có nhiệm vụ cung cấp hỗn hợp không khí và nhiên liệu vào buồng đốt để đốt cháy. Việc tìm hiểu về cấu tạo của chế hòa khí, các thuật ngữ liên quan và những hư hỏng thường gặp là cần thiết để hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của động cơ và cách bảo dưỡng, sửa chữa một cách hiệu quả.

I – Cấu trúc cơ bản của chế hòa khí:

1. Nguyên tắc chế hòa khí:

Trong quá trình hút, không khí đi qua lọc khí sau đó là chế hòa khí và xi lanh sử dụng áp suất chân không trong quá trình không khí đi qua chế hòa khí phun nhiên liệu được minh họa theo hình bên cấu trúc của ống gọi là ống Venturi khi không khí được hút vào loại ống này sẽ qua nhanh hơn các phần khác trong ống.

Khi không khí đi qua áp suất bị giảm so với áp suất khí quyển. Tốc độ tăng thì áp suất giảm. Chế hòa khí có ống Venturi cho không khí đi qua và ở đó có cổng cho nhiên liệu ra. Do có sự khác nhau về áp suất nhiên liệu được phun ra ống Venturi và tơi ra cùng với không khí đó là quá trình hòa trộn nhiên liệu

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
2. Các loại chế hòa khí:

Để thay đổi được đường kính ống Venturi qua việc thay đổi hoạt động tay ga Honda có hai loại chế hòa khí trang bị cho xe găn máy. Theo sự thay đổi đường kính Venturi thông qua hoạt động của piston ga ta có loại PV và CV.
Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
a. Loại van piston:

Trong vài loại chế hòa khí việc thay đổi đường kính ống Venturi bằng viêc nâng nên hay hạ xuống piston ga. Trong loại chế này piston có chức năng như van kiểm soát lượng không khí đi qua. Khi tay ga hoạt động piston sẽ dịch chuyển thay đổi lượng không khí đi vào thay đổi khi tay ga nhả ra thì piston ga sẽ đi xuống nhờ lực đẩy lò xo.

Loại chế này có đặc điểm như vậy khi piston ga mở thì ống venturi cũng lớn lên. Khi mở quá đột ngột tốc độ không khí giảm lượng đi vào xi lanh giảm đó là lý do làm xe chết máy (chết máy khi mở ga nhanh).

b. Loại chế hòa khí CV (tốc độ không đổi)

Một loại piston ga khác ở ống Venturi nhưng kiểm soát lượng không khí đi vào là bướm ga. Thông qua hoạt động của bướm ga mà piston sẽ đi lên hay xuống bởi áp suất âm trong ống venturi. Đối với loại này tốc độ không khí trong ống Venturi duy trì gần như ổn định. Và rất khó làm piston dịch chuyển đột ngột được đây là đặc tính của loại này do đó gọi là loại “tốc độ không đổi”.

3. Nguyên tắc hoạt động của chế hòa khí CV:

Khi khởi động động cơ, bướm ga mở và không khí đi vào ống chính quá trình có áp suất âm lớn ở phía dưới của piston chân không. Không khí trong phần trên của buồng chân không được đẩy ra ngoài áp suất trong buồng chân không giảm xuống và màng cao su đẩy piston đi lên nhờ áp suất chân không. Hơn nữa nếu bướm ga mở tăng tốc độ động cơ,không khí tại cổ hút tăng lên đó là lý do đẩy piston lên cao hơn nó sẽ lên cao nhất khi cân bằng với lực đẩy của lò xo.

Khi bướm ga đóng không khí đi vào bị ngắt và lúc này áp suất trong buồng chân không trở lại bình thường lực lò xo sẽ đẩy piston đi xuống. Loại này duy trì tốc độ dòng khí gần như ổn định và dễ dàng hoạt động vì sự giảm tốc do bất ngờ mở bướm ga đột ngột không dễ dàng xảy ra. CV: Tốc độ không đổi.

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
4. Điều chỉnh thích hợp theo độ cao:

Trên thực tế mật độ không khí giảm theo độ cao lượng ôxi sẽ giảm khi so sánh với không khí ở mực nước biển. Do đó ở trên vùng cao hỗn hợp không khí và xăng sẽ giàu hơn tiêu chuẩn thiết kế ban đầu của bộ chế hòa khí và tỉ lệ này không thích hợp cho hoạt động.

Thông thường khi sử dụng xe máy ở độ cao hơn 2000m hoặc cao hơn việc điều chỉnh lại chế hòa khí là cần thiết để cải thiện tính năng và ngăn ngừa lượng khí xả tăng do thay đổi tỷ lệ hòa trộn. Nhìn chung, kiểm tra lặp đi lặp lại để có được sự điều chỉnh đúng chế hòa khí khi sử dụng ở vùng cao.

Khi xe được đưa trở lại khu vực có độ cao dưới 1500m hay thấp hơn thì cần điều chỉnh lại chế hòa khí về chế độ tiêu chuẩn nếu không hỗn hợp sẽ nghèo và làm động có có vấn đề.

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
II – Các thuật ngữ và hư hỏng thường gặp:

1. Chảy xăng dư:

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
“Chảy xăng dư” là hiện tượng nhiên liệu trong buồng phao tràn ra ngoài qua ống tràn. Nó có thể xuất hiện khi có bụi bẩn nằm giữa van phao và bệ van. Đây là chú ý rất quan trong khi dùng găng vải cotton trong quá trình tháo ráp bảo trì, các sợi có thể kẹt lại và làm chảy xăng, chú ý quá trình này và khi có hiện tượng này cần kiểm tra các điểm trên.
Ví dụ khi phao bị hỏng cần phải được thay thế nếu có bụi bẩn trong buồng phao sau khi lấy ra phải điều tra tại sao nó nằm trong đó. Nếu có gì bất thường phải tìm nguyên nhân chính đó.

Nếu chảy xăng dư trong lúc đang chạy xe, xăng trong buồng phao nhiều và có thể làm động cơ có vấn đề. Nếu chảy xăng dư trong lúc đang đỗ xe xăng chảy xuống phía dưới của thân xe đồng thời khi khởi động động cơ nhiên liệu tràn vào xi lanh và lắng trong đó gây cản trở việc nén của piston và đó là lý do khởi động kém, đó gọi là hiện tượng “ngập xăng, hoặc ngộp xăng”và điều này gây hư hỏng cho động cơ vì khi khởi động mô tơ quay và nếu như bị ngộp xăng thì piston sẽ bị nén quá mức và làm hỏng thanh truyền.

Nếu vấn đề tràn xăng không được xem xét và dựng xe trong thời gian dài nhiên liệu vào trong xi lanh chảy xuống lốc máy và làm tăng mực dầu trong lốc máy chú ý hết sức quan trọng khi dầu hòa trộn với nhiên liệu bôi trơn cho các chi tiết sẽ không bình thường và có thể làm máy bị nóng.

2. Tràn xăng:

Khi xăng trong buồng phao sôi và chảy từ vòi phun và chảy vào ống chính gọi là “tràn xăng” khi hiện tượng này xảy ra thì xăng sẽ được cung cấp quá mức hỗn hợp trở lên giàu ảnh hưởng tới hoạt động của động cơ và cuối cùng làm không cháy được và động cơ chết máy.

Tràn xăng xảy ra khi nhiệt độ tăng không bình thường trong buồng phao hoặc khi sử dụng xăng dễ bay hơi của mùa đông vào mùa hè.

Trong điều kiện thời tiết không bình thường. Xe gắn máy Honda được thiết kế để hiện tượng này không xảy ra ngay cả giữa mùa hè nóng lực, tuy nhiên trong trường hợp nhiệt độ tăng không bình thường trong điều kiện thời tiết không bình thường chạy cầm chừng trong thời gian dài hay chạy chậm khi giao thông đông đúc có thể bị hiện tượng trên. Trong trường hợp này để giải quyết vấn đề trên hãy tắt máy và để nguội sau đó nó sẽ họat động bình thường.

Sửa đổi hay gắn thêm thiết bị cản trở đường làm mát động cơ và chế hòa khí có thể làm tăng nhiệt độ cao hơn bình thường vấn đề này cần phải được gải quyết ngay để đưa nhiệt độ chế hòa khí trở về tình trạng bình thường.

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
3. Khóa hơi:

Khi nhiên liệu bốc hơi và bám ngưng tụ trên đường đi của nó và làm tắc nghẽn đường đi hiện tượng này gọi là sự “khóa hơi” nếu khóa hơi xảy ra khi đang chạy xe công suất giảm đột ngột làm động cơ chết máy.Tuy nhiên sự khóa hơi biến đổi khác nhau tùy nơi nó xảy ra, nhiên liệu hóa hơi làm tắc đường đi của nhiên liệu không dễ dàng chuyển sang dạng lỏng thậm chí nếu đã tắt máy hay nhiệt độ giảm. Không thể làm nguội động cơ một cách nhanh chóng để cho nhiên liệu hóa hơi chuyên thành dạng lỏng.

Lý do chính của việc khóa hơi giống như tràn xăng, nhiệt độ tăng bất bình thường, kiểm tra điều chỉnh sai hay dùng xăng mùa đông. Hơn nữa hiện tượng khóa hơi xảy ra nếu ống nối nhiên liệu từ thùng chữa (vị trí cao) tới chế hòa khí (vị trí thấp) được thay thế bằng loại khác hoặc loại ống đúc thay bằng loại không phải ống đúc hoặc quá trình bảo trì không thích hợp. Khi ống có phần chồi ra thì nhiên liệu sẽ bám vào phần này và cuối cùng xảy ra khóa hơi. Các bộ phận cấu thành phải được thiết kế để hiện tượng này không xảy ra. Đó là điểm chú ý quan trọng trong việc sử dụng ống dẫn dạng khớp không có vấn đề gì với bản thân chế hòa khí,các nhân tố khác có thể làm ảnh hưởng tới chế hòa khí. Hãy xác định đúng vấn đề.

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
4. Ẩn nhiệt của bay hơi:

Khi chất lỏng hóa hơi nó lấy nhiệt và biến thành khí ga. Do đó khi chất lỏng thành hơi nhiệt động giảm hiện tượng lấy nhiệt đi gọi là “ẩn nhiệt bay hơi”

Ví dụ khi phơi khô chiếc khăn tắm trong gió ở chỗ tối nhiệt độ của khăn nhỏ hơn nhiệt độ xung quanh vì có hiện tượng ẩn nhiệt của nước. Cho một lượng chất lỏng nhất định chuyển hóa thành hơi phụ thuộc vào loại chất lỏng. Khi chiếc khăn ẩm khô nó khô nhanh và cùng lúc nhiệt độ giảm nhanh hơn khi ở nơi có gió so với nơi không có gió. Cho cùng một thời gian hóa hơi nếu nhiều chất lỏng được hóa hơi thì nhiệt độ cũng giảm nhanh.

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
5. Độ ẩm tương đối:

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
Độ ẩm là có bao nhiêu hơi nước trong không khí, tóm lại tỷ lệ phần trăm độ ẩm được gọi là độ ẩm tương đối và nó là lượng hơi nước có trong không khí, vì so sánh lượng tối đa lượng hơi nước hóa hơi trong không khí mà không khí có thể giữ được ở nhiệt độ bình thường, nếu có tối đa lượng hơi nước có trong không khí nó không thể chấp nhận thêm hơi nước nữa thì điểm đó được gọi là “sự bão hòa”.

6. Lượng hơi nước bão hòa:

Nhiệt độ cao hơn thì không khí có nhiều hơi nước hơn do đó ở cùng độ ẩm 50% ở 30°C khác với ở 0°C. Khi nhiệt độ giảm thì lượng hơi nước bão hòa trong không khí giảm đáng kể. Xem xét độ ẩm 80% ở 30°C ngày mùa hè và độ ẩm 50% ở 0°C mùa động thay vì so sánh giữa 80% và 30% thì lượng hơi nước có thể giữ được ở 0°C thấp hơn rất nhiều khi ở 30°C. Vì trong điểm đóng băng có rất ít nước hóa hơi. Khi nhiệt độ giảm thì nước hóa hơi (độ ẩm bão hòa) cũng giảm do đó hơi nước có trong không khí trở lên thấm đẫm và sau đó giảm, nước ngưng tụ lại khi nhiệt độ giảm hơn nữa hơi nước trở thành dạng lỏng, và tại điểm này nếu nhiệt độ ở điểm đóng băng thì nó sẽ thành nước đá.

Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
7. Ba trạng thái:

Với sự tăng nhiệt độ vật chất chuyển đổi từ dạng rắn sang dạng lỏng và khí 3 dạng đó được gọi là 3 trạng thái. Liên quan đến nhiệt độ đá biến thành nước và nước hóa hơi. Tuy nhiên trong trường hợp đó đá không biến thành chất lỏng mà trực tiếp thành khí, nó được gọi là sự thăng hoa.

Ngược lại, có trường hợp khi nước hóa hơi không trở lại thành chất lỏng và trực tiếp thành đá, khi nước dạng lỏng rắn lại do nhiệt độ giảm và rắn ở 0°C và trở thành đá dễ vỡ khi so sánh hơi nước trong không khí đột ngột bị tác động giảm nhiệt độ tới điểm đóng băng nó thành tuyết. Hơi nước ở trên cao trở thành chất lỏng và thành chất rắn gọi là mưa đá.

Khi băng tuyết và nước hóa hơi thành chất rắn. Khi chế hòa khí là thiết bị hóa hơi nhiên liệu trong quá trình hoạt động của động cơ ẩn nhiệt của hóa hơi giảm nhiệt độ bên trong, vì hỗn hợp với xăng và không khí hòa trộn ở áp suất khí quyển hơi nước ở không khí cũng đi vào động cơ và bị lạnh.

Khi lái xe vào ngày ẩm trời hơi nước trên đường ống hút có thể biến đổi thánh nước sau đó thành các hạt nhỏ xíu và ở điểm nhiệt đóng băng hay nhỏ hơn nó thành đá. Vì không khí hút vào được làm lạnh ở 0°C hoặc nhỏ hơn và rắn lại và đi vào chế hòa khí làm chế hoạt động không bình thường gọi là sự đóng băng.

Với chế hòa khí PV khi hiện tượng đóng băng xuất hiện xung quanh piston ga và cản trở hoạt động của piston ga tốc độ động cơ có thể không giảm thậm trí tay ga đã đóng. Đối với chế hòa khí CV đóng ga bằng bướm ga do đó động cơ không bị tăng tốc tuy nhiên nước đá thỉnh thoảng vào đường đi của nhiên liệu làm tắc và làm giảm công suất động cơ.
Khi nước đá ảnh hưởng từ sự đóng băng và thời gian sau đó được kiểm tra nó sẽ thăng hoa và biến mất không để lại dấu vết do nhiệt của động cơ điều tra vấn đề này trở lên cực kỳ khó khăn
Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
dễ xuất hiện khi có đủ hơi ẩm trong không khí và đi vào chế hòa khí và sự ẩn nhiệt hòa hơi giảm trong chế hòa khí có khi đạt 0°C hoặc thấp hơn.

Do đó nó không phải tính chất nằm giữa nhiệt độ thấp và dễ hình thành nước đá nhưng “Có đủ hơi ẩm và nhiệt độ đủ ấm và đủ độ ẩm ở nhiệt độ thấp gây ra ẩn nhiệt hòa hơi và biến hơi ẩm trong không khí thành nước đá” đó là điều kiện tốt nhất cho đóng băng xuất hiện.

Mặc dù liên quan khác nhau của mỗi model theo chiều hướng chung, nhiệt độ khoảng 5°C và độ ẩm cao hơn bình thường là đũ xảy ra hiện tượng này nhất. Xe gắn máy Honda được thiết kế để hiện tượng này không xảy ra tuy nhiên kiểm tra không thích hợp và các khách quan khác cho sự đóng băng có thể cản trở
Tìm Hiểu Về Cấu Trúc Cơ Bản Của Chế Hòa Khí, Các Hư Hỏng Thường Gặp Khi Sử Dụng - EAC
Cấu tạo của chế hòa khí, các thuật ngữ liên quan và những hư hỏng thường gặp giúp chúng ta hiểu rõ hơn về một thành phần quan trọng trong động cơ đốt trong. Chế hòa khí đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hỗn hợp không khí và nhiên liệu đạt tỷ lệ tối ưu, từ đó duy trì hiệu suất hoạt động và tính ổn định của động cơ.